Mabadiliko na Uchanganyaji msimbo katika Isimujamii.

Kwa mujibu wa Wanaisimujamii, kuna miundo miwili ya lugha katika Isimujamii. Moja ni
muundo wa kubadili misimbo na wa pili ni muundo wa kuchanganya misimbo. Kwa mujibu
wa Weinreich (1953), aliyenukiliwa Naseh (1997: 202), ubadilishaji misimbo hutokea katika
mazingira ya mazungumzo pale “watu wenye zaidi ya lugha moja wanapobadili msimbo
kutoka lugha moja kwenda nyingine kwa mujibu wa taratibu za mabadiliko katika lugha.”
Naye Hymes (1974) anaeleza ubadilishaji msimbo kuwa ni matumizi ya lugha mbili au zaidi
zinazogusa sentensi zaidi ya moja, au hata mitindo tofauti ya lugha. Ufafanuzi wa Bokamba
(1989) unatupeleka mbele kidogo pale anapoelezea ubadilishaji msibo kuwa ni “uchanganyaji
wa maneno, makundi ya maneno au sentensi kutoka katika mifumo miwili tofauti ya kisarufi
na kwa kuvuka mipaka ya sentensi katika lugha” (Ayeomoni, 2006: 90). Mawazo ya
Ayeomoni hayatofautiana sana na yale ya akina Grosjean (1982) na Myers-Scotton
(1993a/1997) ambao nao waliangalia ubadilishaji msimbo kuwa ni matumizi ya msimbo
mmoja au lugha moja au zaidi katika mazungumzo au tukio uneni ambapo mabadiliko hayo
yanaweza kuwa ni neno moja, kikundi cha maneno, sentensi au zaidi ya sentensi moja. Kwa
ujumla tunaona kuwa ubadilishaji misimbo ni suala linalohusiana na maneno katika lugha.
Jambo kama hili tunaliona pia katika maana ya uchanganyaji misimbo.
Uchanganyaji misimbo unafafanuliwa na Muysken kuwa ni mazingira yote ambapo
kipengele kimoja cha kileksika na sehemu ya kisarufi kutoka lugha mbili tofauti
huchanganywa pamoja au hutokea kwa pamoja katika sentensi moja (2000: 1). Ubadilishaji
na uchanganyaji misimbo umeangaliwa na wanaisimu wengine kuwa ni mabadiliko
yanayotokea kwa darajia mbili. Moja ni baina ya sentensi na sentensi, na nyingine ni ndani ya
sentensi moja (Ho 2007). Kwa mujibu wa Poplack (1980: 586), mazingira ya ubadilishaji
msimbo huwapo pale vipengele vya lugha mbili zinazotumika katika mabadilishano hayo (L1 na L2) havikiuki kaida za kisintaksia za lugha mojawapo. Ingawa ukweli umekuwa ni huu
katika maandishi ya kiisimujamii, zipo tofauti kidogo katika kubadili msimbo au hata
kuchanganya misimbo kupitia simu za kiganjani hasa pale kunapotokea matumizi ya namba.
Kama ilivyo kwa kubadilisha misimbo, kuchanganya misimbo kunagusa tu maneno katika
lugha zinazoshughulikiwa na sio namba. Ujio wa lugha tandawazi inayotumika kwa simu za
viganjani, barua pepe na maongezi katika tovuti, umeleta mabadiliko katika lugha ambapo
miundo ya uchanganyaji na ile ya mabadiliko huingiza pia namba. Kabla hatujaanza kuijadili
lugha tandawazi kwa undani, tuangalie sifa bainifu za lugha hii.

(Makala haya ni kwa hisani ya Prof.Aldin Mutembei)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s