Dhana za falsafa ya historia katika riwaya.

Falsafa ya historia inahusu utaratibu maalumu na wenye kuzingatia umakini wa hali
ya juu unaoongoza tafakari juu ya sura anuwai za zama zilizopita na ufahamu wa
mambo ya kale. Falsafa ya historia inatuwezesha kuelewa kwamba historia
inajitokeza katika sura mbalimbali, kwani hakuna historia iliyo katika sura ya aina
moja. Pia, inatuwezesha kufahamu kwamba kuna ufahamu wa namna tofauti wa
historia. Hii inaweza kuwa kati ya mtu na mtu na, wakati mwingine, jamii na jamii.
Falsafa ya historia inajumuisha pia dhana muhimu ya historiografia


11.namna
maarifa ya historia yanavyojitokeza, na mikabala mikuu ya maarifa ya historia12
(VaŜíĉek, 2009). Kimsingi vipengele hivi, vinabainisha namna uga wa historia
ulivyo au unavyotakiwa kuwa. Kupitia vipengele hivi, tunaweza kujiegemeza kwa
sehemu ili kuonesha namna ambavyo vipengele hivi vinajitokeza katika riwaya za
Kiswahili na hivyo kutuwezesha kujenga hoja kwamba, riwaya zinafaa kufundishia
historia. Hii ina maana kwamba tunapozitalii riwaya za Kiswahili tunabaini
kujitokeza kwa mawazo mbalimbali ya msingi yanayojitokeza katika mjadala wa
falsafa ya historia


13. Pia, ieleweke kuwa falsafa hii ya historia ilienda ikibadilika
kutegemeana na wakati pamoja na mahali. Kutokana na ukweli huu, mawazo
mbalimbali yanayojitokeza kuhusiana na mjadala wa falsafa ya historia,
yanajitokeza katika vipindi tofauti na mahali tofauti (VaŜíĉek, 2009:31-35; Lemon,
2003:14-84). Baadhi ya mawazo hayo kuhusu maana na mielekeo ya historia
yanajirudia kwa namna sawa kabisa toka kipindi kimoja kwenda kipindi kingine
cha wakati. Wakati mwingine yanajirudia kwa namna inayokaribiana lakini si kwa
usawa kabisa. Mielekeo na maana ya historia inadhihirishwa kupitia hoja ambazo msingi wake ni katika falsafa ya historia ya vipindi na mahali tofauti. Hivyo basi, ni
muhimu kuifahamu mielekeo hii ili tuweze kuangalia namna inavyojitokeza hata
katika riwaya za Kiswahili. Mawazo kuhusu mielekeo na maana ya historia ni haya
yafuatayo:
Mosi, ni kujirudia kwa historia

14. Hii ni dhana inayojitokeza sana kwa baadhi ya
mikabala ya maarifa ya historia. Kinachoonekana hapa ni dhana ya umviringo wa
historia au uduara. Ambapo hoja ya msingi inayotolewa katika dhana hii ni juu ya
matukio ya kihistoria kuwa na tabia ya kujirudia. Kujirudia huku huhusisha wakati
pia.
Pili, kuhusu chanzo cha mabadiliko ya kihistoria


15. Mabadiliko haya, kwa baadhi ya
wataalamu wanaona ni kama yanayosababishwa na nguvu fulani iliyo nje ya uwezo
wa mwanadamu. Mawazo haya ndiyo yanayosababisha kuibuka kwa dhana ya
majaaliwa na kuandikiwa kwa mwanadamu na Mwenyezi Mungu.
Tatu, ni nafasi ya mwanadamu katika kuibadilisha historia yake

16. Dhana hii
inalenga kutukuza uwezo alionao mwanadamu katika kubadilisha hali
iliyomzunguka. Dhana hii, inapingana na dhana inayomchukulia mwanadamu kama
kiumbe asiye na nafasi ya kubadilisha historia yake. Waumini wa dhana hii
wanapingana na suala la majaaliwa ya wanadamu. Hivyo basi, wanamweka mbele
mwanadamu kama chanzo cha mabadiliko yoyote ya kihistoria.
Nne, nafasi ya historia katika maisha. Hii inajikita katika kutazama nafasi ya
historia kumwezesha mwanadamu kujifunza mambo kadhaa ambayo hapo baadaye
atakutana nayo katika maisha

17. Mwelekeo au mtazamo huu unategemeana na imani iliyopo juu ya mtiririko wa historia. Kama ni ule wa kujirudia au kama ni ule wa
kila hatua ya historia kuwa ni ya kipekee, na hivyo kukosekana kwa chochote
kinachoweza kuwa fundisho kwa maisha ya baadaye.
Tano, ni mawazo yanayoegemea katika aina fulani ya historiografia. Kuna aina
nyingi za historiografia. Miongoni mwake ni pamoja na: historiografia ya kikabaila,
historiografia ya kibepari, historiografia ya kimapinduzi, historiografia ya kikoloni,
historiografia ya Kiafrika na historiografia ya kisasa. Kutokana na uhusiano uliopo
kati ya fasihi na historia, kazi nyingi za fasihi, na riwaya ikiwemo, hutoa mwangwi
wa historiografia iliyoongoza uandishi wa riwaya inayohusika. Pia, huweza kutoa
mwangwi wa historiografia mbili ambazo zinapambana kuweza kutawala.
Mwalimu yeyote wa historia anayetaka kufundisha historiografia anaweza
kuchagua riwaya inayoendana na histografia aliyoikusudia.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s