Fasihi na Historia.

Pamoja na uhusiano huo wa muda mrefu, ni vema ikatambulika kwamba
zimekuwepo harakati kadhaa za kutaka kuifuta kabisa historia hii ya uhusiano huo.
Wataalamu wa pande hizi mbili, kila upande kwa malengo yake katika kipindi
fulani cha wakati, walifanya majaribio kuondosha au kuufuta kabisa uhusiano huu.
Kwa upande wa wanafasihi walisukumwa na haja ya kuiona fasihi ikitambuliwa
kama utanzu unaojitegemea. Hii inatokana na ukweli kwamba kabla ya karne ya
ishirini, fasihi iliwekwa katika kapu moja na falsafa na historia. Jambo hili
lilionekana kama fedheha kwa wanafasihi ili kuondokana na kadhia hii, harakati
kadhaa za kuitofautisha fasihi na nyanja nyingine zilifanyika ili kudhihirisha kuwa
fasihi nayo inajitegemea na wala haihitaji kukamilishwa na nyanja nyingine.
Miongoni mwa harakati hizo ilikuwa ni pamoja na kuibua mikabala ya uhakiki
ambayo mielekeo yake ilikuwa ni kuiangaza kazi ya fasihi tu na wala si kuihusisha
na mambo mengine nje ya kazi ya fasihi5
.
Kwa upande wa wanahistoria nao, hawakuwa nyuma katika kufanya majaribio6
ya
kuitenga historia na fasihi. Kwa mawazo yetu, haja ya wanahistoria ya kujitenga na
fasihi ilitokana na dhana hasi iliyofungamanishwa na maana ya fasihi. Dhana hii
hasi ni kuhusu fasihi kutazamwa kama kitu cha kubuni na kufikirika7
. Kutokana na
maana hii fasihi ilionekana ni jambo ambalo si sahihi hata kidogo kuilinganisha na
historia ambayo ilionekana kukaribiana zaidi na sayansi ambayo haiegemei katika

2Hii ina maana kwamba wanahistoria na wanafasihi wote kwa pamoja wanapoandika historia
hutawaliwa na ulazima wa kuiumba upya historia husika kutegemeana na Idili za jamii
zinazotawala kwa kipindi husika.
3 Bentoncini (1987) anapojadili kazi bunilizi katika kipindi cha ukoloni nchini Tanganyika
(baadaye Tanzania). Anazitaja kazi za Habari za Wakilindi na Khabar al- Lamu au Habari za
Lamu ambazo ni historia za jamii mbili tofauti.
4 Tazama Mlaga (2011: 17).
5 Kuibuka kwa nadharia ya umbuji, uhakiki mpya, na hata baadhi ya mikabala ya kimuundo ni
sehemu ya harakati za kuthibitisha kuwa uga wa fasihi ni taaluma inayojitegemea na kujitosheleza.
6 Tunayaita kuwa ni majaribio kwa sababu hayakufanikiwa. Wanahistoria wengi leo hii wanakiri
juu ya mfanano uliopo kati ya historia na fasihi hususan katika masuala ya mbinu za kiuandishi na
hata juu ya dhana ya ubunaji.
7 Dhana hizi mbili zinatokana na maneno mawili ya Kiingereza ‘Fictious and Imaginative’. Kwa
maelezo zaidi juu ya athari ya fasihi kutazamwa katika msingi wa maana hii soma Blackwell Guide to literary theory(K,5-8).

Mambo ya kubuni na kufikirika. Usayansi huu wa historia8
uliegemezwa katika hoja
inayodai kwamba historia haina ubunaji, haina ukadiriaji wa matukio (haipunguzi
wala haiongezi). Hii ina maana kwamba usayansi wa historia umeegemezwa katika
namna ya uandishi wa historia.
2.3 Makubaliano ya Pamoja kati ya Wanahistoria na Wanafasihi
Baada ya kuziona harakati hizi za kila upande kujitenga na upande mwingine,
kunaweza kuibua swali la kwamba je, ni lini wataalamu wa pande hizi
wamekubaliana kuona uhusiano uliopo miongoni mwa nyanja hizi? Kimsingi kama
tulivyobainisha misingi ya uhusiano wa nyanja hizi mbili hapo juu, wataalamu wa
pande hizi mbili baada ya kipindi fulani cha wakati walipitia upya mtazamo wao
kuhusu uwanja uliohusika na mahusiano yake na uwanja mwingine (fasihi au
historia). Kwa upande wa fasihi, Nadharia ya Uhistoria Mpya9
ndiyo
inayofungamanishwa na kuihusianisha fasihi na historia. Mlaga (2011),
anatanabahisha kwamba wafuasi au waumini wa nadharia hii wanaupitia upya
mpaka uliopo kati ya historia na fasihi. Lengo la kuupitia upya mpaka kati ya fasihi
na historia linaelezwa vema na Mushengyezi (2003:94) anasema:
One of the major concerns of the New Historicism is to redraw the boundaries of history
as a discipline. New Historicists argue that it is misleading to compartmentalize history
and literary studies, or even to hierarchies one over the other: that is to present them as
independent disciplines, one real and the one fictional.
Jambo kuu moja ambalo wanauhistoria mpya wanalishughulikia ni kuweka mpaka upya
wa taaluma ya historia. Wanauhistoria mpya wanadai kwamba kuitenganisha historia na
fasihi au kuzipanga kwa kuzingatia ipi ni kuu ni upotoshaji. Hii ni sawa na kuzifanya
kuwa taaluma mbili zinazojitegemea, taaluma moja ikiwa inashughulika na uhalisi na
taaluma nyingine inashughulika na ubunaji (Tafsiri yangu).
Dondoo hili, linapoeleza juu ya nia ya kuupitia upya mpaka kati ya fasihi na
historia, inarejelea mpaka uliokuwa umewekwa na wanaumbuji, Wanauhakiki
Mpya, na hata Wanaumuundo leo10. Katika mikabala hii ya kinadharia mkazo
uliwekwa katika kuitofautisha kazi ya fasihi na nyanja nyingine na fasihi ikiwemo.
Pia, Wanauhistoria Mpya wanadai kwamba mambo mbalimbali katika historia
yanavuka mipaka ya kiwakati na kimaudhui. Ukweli huu unalifanya jambo
lililotokea karne ya 18 kuwa na umuhimu katika karne ya 21. Ukweli huu
unadhihirika kwa hakika iwe ni katika historia au katika fasihi. Hivyo basi, kwa kuegemea katika mkabala huu, tunajiridhisha pasipo shaka kuwa wanafasihi
(baadhi) wanakubali kwa hakika kwamba kuna uhusiano wa karibu kati ya fasihi na
historia.
Kwa upande wa historia, pia kuna makubaliano walau yanayoonesha kuwa
wanahistoria wanatambua uhusiano uliopo kati ya fasihi na historia. Baadhi ya
wanahistoria walianza kuutazama upya mtazamo wao wa kuiona historia kama ni
sayansi. Kwa mfano, E.H.Carr katika kitabu chake cha What is History (1961)
kama anavyonukuliwa na Gupta (2007) anadai kuwa historia si taaluma
inayoonekana kama iliyotuama (haibadiliki). Mtaalamu huyu aliamua kuifasili
historia kama mchakato endelevu wa mwingiliano kati ya mwanahistoria na ukweli
wake (uhalisi), na mjadala usiokwisha kati ya wakati uliopo na wakati uliopita. Hali
hii inaonesha kwamba historia huangaliwa kwa namna tofauti kadiri wakati
unavyopita; na hii inaonesha kwamba historia hubadilikabadilika.
Kukosekana kwa usayansi wa historia kunadhihirishwa zaidi na Levi Straus katika
kitabu chake The Savage Mind kama anavyonukuliwa na Gupta, (2007:25) kuwa:
… Historical facts are not given (original italics) facts as it is the historian or the agent of
history ‘who constitutes them by abstraction’. The construction of historical facts is thus
the matter of selection and point of view.
Data za kihistoria siyo kwamba hupatikana zikiwa tayari zimekamilika, kwani huwa ni
wajibu wa mwanahistoria mwenyewe kuzitengeneza kutokana na malengo au madhumuni
yake. Hivyo basi utengenezaji wa data za kihistoria hutawaliwa zaidi na mapendeleo na
mtazamo wa mwanahistoria mwenyewe (Tafsiri yangu ).
Dondoo hili linatupilia mbali hoja yoyote inayokusudia kuitenga fasihi na historia.
Historia na fasihi, kwa namna fulani, huhusiana katika ukadiriaji na ubunaji, hali
ambayo hujitokeza hasa pale kunapokuwa na haja ya kuziba mapengo kadhaa
yanayotokana na kukosekana kwa taarifa zinazohitajika.

8.Hoja hii imebainishwa katika maandiko ya Bury (1903) na Atoon (1902) kama wanavyonukuliwa
na Gupta (2007:5)
9. Uhistoria Mpya ni nadharia iliyoshika kasi katika miaka ya 1980, waasisi wake wakiwa ni Stephen Greenblatt na Michel Focault.Tazama Mlaga( 2011)

Published by botieno835

Am a student of kiswahili

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

EmmatheMadeupMom

Mindfulness. Mental Health. Motherhood.

Lead Me The Way

Inspiring. Encouraging. Empowering.

Dr. Eric Perry

Psychology to Motivate | Inspire | Uplift

TIMU MAFANIKIO

Japhet Simon

swahilimax

blogu hii inahusu mawanda mapana ya maswala ibuka katika lugha ya Kiswahili na fani zake. Kimsingi, swahilimax hushughulikia mchipuko wa mambo muhimu kwa utendeti , tafsiri za istilahi zinazotumika katika maisha ya kila siku kwenye vyombo vya habari, kanisani, nyumbani, sokoni na kwenye taasisi za elimu.

swahilimedia

Siasa,Michezo,Burudani,Udaku,Muziki na Video Mpya kwa Lugha ya kiswahili

ASHIKI WA KISWAHILI

Ashiki wa Kiswahili

Info - Kenya

Kenya, Tanzania, Burundi, Rwanda, Uganda, Love, mapenzi, Afya, Mazoezi ya mwili, Pesa, Elimu, Christianity, Ukristo, Money, Sleep, Fitness, politics, Biashara,health, Kiswahili, lugha, english, Sheng, Nairobi, Dar el salaam

WordAds

High quality ads for WordPress

MBUKUZI

House of informations

kiswahiliashirafu

Uhondo wa lugha ya Kiswahili

Discover

A daily selection of the best content published on WordPress, collected for you by humans who love to read.

The Atavist Magazine

Uhondo wa lugha ya Kiswahili

Longreads

The best longform stories on the web

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

%d bloggers like this: