Msamiati wa malipo.

Masrufu-Pesa za kukidhi matumizi ya nyumbani au safarini. Karadha-Mkopo wa muda mfupi usio na riba. Kiinuamgongo/Bahashishi/Pensheni-Malipo anayopewa mwajiriwa mwishoni mwa kipindi chake cha ajira. Koto-Ada ya kumsajili mwanafunzi chuoni. Nauli-Pesa za kusafiria. Kiangazamacho/Kiokozi/Machorombozi-Pesa anayopewa mtu kama ya kuokota kitu na kumrudishia mwenyewe. Riba-Pesa za ziada anazopata mtu kama faida ya kuwekeza benkini/pesa za ziada anazopataContinue reading “Msamiati wa malipo.”

Msamiati wa watu na kazi zao.

Watu katika jamii wana taaluma au kazi mbalimbali wanapopata posho na riziki zao. Mhasibu-Huyu ni mtu anayeweka rekodi za matumizi ya pesa. Sogora-Huyu ni fundi wa kupiga ngoma. Ngariba-Huyu ni mtaalamu wa kupasha wavulana tohara. Mfawidhi-Huyu ni mtu aliyeteuliwa kuongoza shughuli katika kitengo au idara. Mfasiri/mkalimani/mtarujumani-Huyu ni mtu anayeeleza maelezo yaliyosemwa katika lugha moja hadiContinue reading “Msamiati wa watu na kazi zao.”

Matumizi Ya Ki.

Kiambishi ‘Ki’ kinatumika kwa njia mbalimbali kama zifuatazo. Ki ya Masharti.K.m Ukisoma kwa bidii utafaulu maishani. Ki ya kuwakilisha Ngeli ya KI-VI.K.m Kikombe hiki ni safi sana. Ki ya udogo.K.m Kiguo hiki kimechafuka. Ki ya mfanano.K.m Mtoto yule amelala kifudifudi. Ki ya kuonyesha kitendo kinachofanyika kwa wakati mmoja.K.m Mama anakula akiona runinga. Ki ya kukanushaContinue reading “Matumizi Ya Ki.”

Umbo la shairi.

Umbo la shairi ni sura ya shairi.Tunapoangazia umbo la shairi tunajikita katika mishororo,vina,mizani,ubeti na kibwagizo.Unapoeleza umbo la shairi zingatia yafuatayo. Idadi ya mishororo katika kila ubeti.Hii itakusaidia kutambua aina ya shairi.K.m Shairi lililo na mishororo tano kwa kawaida hufahamika kama Takhmisa. Idadi ya mizani katika kila kipande na mshororo kwa ujumla.K.m Tarbia huwa na mizaniContinue reading “Umbo la shairi.”

Istilahi za ushairi.

Kuna misamiati mingi ambayo hutumika katika ushairi. Mazda-Hii ni kuongeza silabi katika neno ili kusawazisha idadi ya mizani. Inkisari-Hii ni kupunguza idadi ya silabi katika neno ili kusawazisha idadi ya mizani. Dhamira-Hii ni lengo au nia ya mtunzi wa shairi. Maudhui-Hii ni ujumbe unaojitokeza katika shairi. Utohozi-Hii ni kuswahilisha maneno.K.m Facebook-fesibuku. Tabdila-Hii ni kubadilisha silabiContinue reading “Istilahi za ushairi.”

Aina za mashairi.

Kuna aina mbalimbali za mashairi kwa kuzingatia kigezo cha mishororo. Tathmina-Hili ni shairi lenye mshororo mmoja katika kila ubeti. Tathnia-Hili ni shairi lenye mishororo miwili katika kila ubeti. Tathlitha-Hili ni shairi lenye mishororo mitatu katika kila ubeti. Tarbia-Hili shairi lenye mishororo minne katika kila ubeti. Takhmisa-Hili ni shairi lenye mishororo tano katika kila ubeti. Tasdisa-HiliContinue reading “Aina za mashairi.”

Aina za bahari ya mashairi.

Kuna aina mbalimbali za mashairi kwa kuzingatia kigezo cha bahari. Sakarani-Hili ni shairi lenye bahari zaidi ya moja. Ukara-Hili ambalo vina vya kipande kimoja hubadilika kutoka ubeti moja hadi mwingine ilhali vina vyaupande mmoja havibadiliki kutoka ubeti mmoja hadi mwingine. Ukaraguni-Hili ni shairi ambalo vina vya kati na vile vya mwisho hubadilika kutoka ubeti mmojaContinue reading “Aina za bahari ya mashairi.”

Matumizi Ya Kiambishi Na.

Kiambishi ‘na’ hutumika kwa njia tofauti katika sentensi ili kuonyesha maana mbalimbali kama ifuatavyo: Hutumika kuonyesha dhana ya wakati uliopo.K.m Mama anapika chakula. Hutumika kama kiunganishi katika sentensi.K.m Neema na Fadhili wanacheza mpira. Hutumika kuonyesha dhana ya umilikaji.K.m Juma ana kalamu nzuri. Hutumika kuonyesha mtendaji wa kitendo.K.m Mpira huo ulipigwa na Mwadime. Hutumika kuonyesha kauliContinue reading “Matumizi Ya Kiambishi Na.”

Aina za vitenzi.

Kitenzi ni neno linalofafanua jinsi kitendo fulani kilivyofanyika.Pia hufahamika kama kiarifa.Kuna aina mbalimbali za vitenzi kama zifuatazo:Kitenzi Kikuu/Halisi.(T)Hiki ni kitenzi kinachosheheni ujumbe muhimu wa kiarifu cha sentensi.K.m Baba anafyeka.Majukumu ya vitenzi vikuu ni: Kuonyesha hali ya tendo Kuonyesha nafsi Kueleza tendo lililofanywa na mtenda/mtendwa Kuonyesha wakati tendo lilipofanyika Kuonyesha kauli mbalimbali za tendo Kitenzi Kisaidizi.(Ts)HikiContinue reading “Aina za vitenzi.”

Aina Za Nomino Za Kiswahili.

Nomino ni jina la kitu chochote k.v mnyama, binadamu,mimea,wadudu,vitu visivyokuwa hai k.m mawe n.kKatika lugha ya Kiswahili kuna aina mbalimbali za nomino kama vile tutaziainisha kama ifuatavyo:Nomino ya Pekee/halisi/mahususi.Haya ni majina maalum ya mahali, wanadamu, kampuni, bidhaa, vitabu, gazeti n.kMfano ni kama vile Nairobi,Kisumu,Khadija,Adoyo, Standard Media n.kNomino Za Makundi/Jamii.Haya ni majina ya makundi ya vituContinue reading “Aina Za Nomino Za Kiswahili.”